Region – obecnie

 

W międzyrzeczu Wisły i Pilicy, pomiędzy Krakowem i Warszawą, położone są dwa duże miasta: Kielce i Radom, odległe o 70 km. Pomiędzy nimi, w dolinie Kamiennej znajduje się pasmo trzech miast średniej wielkości. Tworzą je Skarżysko-Kamienna, Starachowice i Ostrowiec Świętokrzyski. Ten wyróżniający się na mapie kraju układ osadniczy, znany jako aglomeracja staropolska, rozcięty jest obecnie granicą województw.

> Granice województw a sieć osadnicza

 

Północna granica województwa świętokrzyskiego odcina od macierzy północną część regionu. Świętokrzyskie osiąga swoją wielkość zajmując część wspólną zaplecza Kielc i Radomia. Można wyobrazić sobie odwrotną sytuację, kiedy to Radom jest miastem wojewódzkim, zaś Kielce pozostają poza granicami regionu. Hipotetyczne województwo radomskie liczyłoby 1,13 miliona ludności.

> Alternatywne województwo radomskie?

 

Liczne instytucje – publiczne i niepubliczne – działają w granicach obejmujących części regionu aglomeracji staropolskiej położone obecnie w różnych województwach. Wśród nich najstarszą jest Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Radomiu, powstała w XIX wieku jako Zarząd Dóbr Państwowych. Diecezja radomska Kościoła katolickiego obejmuje również północną część województwa świętokrzyskiego.

> Powiązania instytucjonalne

 

Region kielecko-radomski wyróżnia się z otoczenia pod względem sytuacji społeczno-gospodarczej. Obecne województwo świętokrzyskie oraz podregion radomski cechuje bardzo podobna struktura zatrudnienia, tak samo jak wartość Produktu Krajowego Brutto na mieszkańca. Pogranicze województw mazowieckiego i świętokrzyskiego to spójny obszar problemowy dotknięty zjawiskiem wysokiego bezrobocia.

> Sytuacja społeczno-gospodarcza

 

Przecięcie granicą województw i kryzys społeczno-gospodarczy nie sprzyjają przełamaniu marginalizacji regionu w skali kraju. Polityka regionalna zmierza de facto do uprzywilejowania najlepiej rozwiniętych, największych metropolii, do których Kielce i Radom się nie zaliczają. Barierą jest też niewielki rozmiar województwa świętokrzyskiego, który przekłada się na mniejszy potencjał społeczno-gospodarczy, mniejsze środki finansowe oraz gorszy wizerunek.

> Marginalizacja w kraju

 

Przykładem marginalizacji regionu w polityce przestrzennej jest sposób kształtowania krajowej sieci połączeń kolejowych. Obecnie w relacji Warszawa―Kraków priorytetowo traktowana jest tzw. Centralna Magistrala Kolejowa, co wiąże się z ograniczeniami w utrzymaniu i obsłudze linii kolejowej nr 8 przez Kielce i Radom. Jest coraz mniej połączeń w kierunku Krakowa, a także w relacjach równoleżnikowych: do Częstochowy, Łodzi, Lublina. Granica województw stanowi też barierę w ruchu regionalnym. Podróż między Kielcami a Radomiem wymaga przesiadki Skarżysku-Kamiennej. Jednocześnie węzeł ten traci znaczenie jako centrum komunikacyjne regionu.

> Wspólne problemy: przykład kolei

Kielce i Radom w sieci osadniczej kraju – miasta powyżej 150 tys. mieszkańców

Sieć osadnicza a granice województw

‚ Jednostki podziału terytorialnego powinny łączyć, a nie dzielić, ułatwiać tworzenie się tkanki społecznej i gospodarczej, a nie ją rozsadzać Andrzej Stelmachowski, 1984     W Polsce są 23 miasta liczące powyżej 150 tysięcy mieszkańców. Da się zauważyć większe skupienie tych ośrodków w południowo-wschodniej części kraju. W szczególności rysuje się skupisko osadnicze wydłużone w kierunku …

Pokaż strony »

Obszar, dla którego Radom jest najbliższym dużym miastem, na tle obecnych granic województw

Alternatywne województwo radomskie?

  Anomalia radomska. Ta anomalia jest przykładem irracjonalnej decyzji podyktowanej animozją regionalną. Przez cały okres międzywojenny i powojenny do 1975 r. Radom i sąsiednie powiaty wchodziły w skład województwa kieleckiego. Radom był jednak miastem większym i odczuwał jako krzywdę podporządkowanie mniejszym Kielcom. W latach 1975-1998 był wreszcie równorzędnym ośrodkiem wojewódzkim Teofil Lijewski, Nowy podział administracyjny …

Pokaż strony »

Powiązania instytucjonalne

  Liczne istniejące obecnie podziały terytorialne – publiczne i niepubliczne – nawiązują do historycznych jednostek terytorialnych w regionie kielecko-radomskim. Pochodzenie XIX-wieczne ma radomska Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych. Powstała w roku 1880 jako Zarząd Dóbr Państwowych dla guberni kieleckiej, lubelskiej, radomskiej i siedleckiej. Uznawana jest za najstarszą w Polsce. Dzisiaj obejmuje niemalże całe województwo świętokrzyskie oraz …

Pokaż strony »

Produkt Krajowy Brutto na mieszkańca w roku 2010

Sytuacja społeczno-gospodarcza

  Region kielecko-radomski wyróżnia się z otoczenia pod względem sytuacji społeczno-gospodarczej. Obecne województwo świętokrzyskie oraz podregion radomski cechuje bardzo podobna wartość Produktu Krajowego Brutto na mieszkańca. Region plasuje się przy górnej granicy przedziału wartości charakterystycznych dla Polski wschodniej.   Źródło: Bank Danych Lokalnych GUS   Obecne województwo świętokrzyskie i podregion radomski są bardzo podobne pod …

Pokaż strony »

Marginalizacja w kraju

‚ Polska jest państwem dostatecznie dużym, aby mieć wiele biegunów wzrostu i stwarzać szanse rozwoju ludności całego kraju, bez konieczności jej migracji do nielicznych okręgów metropolitalnych Teofil Lijewski, Negatywne skutki współczesnych tendencji do koncentracji przestrzennej, 1994 ‚ Szczególnie zagrożone kumulacją negatywnych efektów skoncentrowanego wzrostu są, i będą w przyszłości – regiony położone między silnymi metropoliami, …

Pokaż strony »

Sieć kolejowa w układzie Kielc, Radomia i sąsiednich aglomeracji

Wspólne problemy: przykład kolei

  Problem marginalizacji regionu kielecko-radomskiego ujawnia się w podejściu do kształtowania krajowej sieci transportowej, w szczególności kolejowej. Dzięki korzystnemu położeniu Kielce i Radom do lat 70. należały do ośrodków o najlepszej dostępności kolejowej w Polsce. Jeździły tędy ekspresy, pociągi międzynarodowe do Budapesztu, Bukaresztu i Moskwy. W roku 1975 – w podziale miast na 5 kategorii …

Pokaż strony »