Organizacja województwa

 

Polska jest państwem dostatecznie dużym, aby mieć wiele biegunów wzrostu
i stwarzać szanse rozwoju ludności całego kraju, bez konieczności jej migracji do nielicznych okręgów metropolitalnych

Teofil Lijewski, Negatywne skutki współczesnych tendencji do koncentracji przestrzennej, 1994

 

 

Koncepcja województwa staropolskiego nawiązuje do modelu dwubiegunowych województw istniejących w obecnym podziale terytorialnym państwa. Są nimi kujawsko-pomorskie i lubuskie. Obowiązuje tam podział głównych organów wojewódzkich pomiędzy dwa miasta wojewódzkie. I tak Gorzów i Bydgoszcz są siedzibami wojewody, zaś Toruń i Zielona Góra – marszałka i sejmiku województwa. Praktyką jest, że w większym mieście siedzibę ma wojewoda, co jednak nie jest prawną koniecznością.

Województwo staropolskie w podstawowej koncepcji objęłoby obszar obecnego województwa świętokrzyskiego, podregionu radomskiego (NTS-3) oraz powiatu opoczyńskiego. Miałoby zatem wyraźną dwubiegunową strukturę z głównymi ośrodkami – Kielcami i Radomiem. Zgodnie z powyższym modelem Radom zostałby formalną siedzibą jednego z organów wojewódzkich: wojewody bądź marszałka i sejmiku. Według dotychczasowej praktyki byłby to wojewoda. Sprzyja temu istnienie w Radomiu reprezentacyjnego gmachu urzędu wojewódzkiego z lat 20. XIX wieku.

Sprawa umiejscowienia wszystkich innych instytucji rangi wojewódzkiej nie należy do istoty koncepcji województwa staropolskiego. Zmiana formalnej siedziby jednego z organów wojewódzkich nie musi wiązać się z przenoszeniem urzędów i innych jednostek mu podległych. W kwestii lokalizacji powyższych instytucji można zaproponować trzy pragmatyczne zasady:

- zasada minimalizacji kosztów,

- zasada równego dostępu,

- zasada policentryczności.

Pierwsza zasada oznacza, iż przynajmniej w początkowym okresie wszystkie jednostki wojewódzkie pozostają w dotychczasowym miejscu, jedynie rozszerzając działalność na całe nowe województwo. Nie przesądza to jednak zagadnienia przyszłego umiejscowienia powyższych organów, o czym szerzej mówi zasada policentryczności.

Zasadę minimalizacji kosztów dopełnia zasada równego dostępu do administracji publicznej. Stanowi ona, iż w obu miastach wojewódzkich istnieje możliwość załatwienia wszystkich spraw administracyjnych na szczeblu wojewódzkim oraz korzystania z usług publicznych świadczonych przez organy wojewódzkie (państwowe i samorządowe). Gwarancja tego rodzaju powinna zostać zastrzeżona prawnie, na przykład w statucie nowego województwa. Warto zwrócić uwagę, iż zasada ta nadal nie narzuca potrzeby zmiany siedziby odnośnych instytucji. Przekłada się jedynie na konieczność uruchomienia odpowiednich punktów obsługi.

Trzecia zasada wychodzi naprzeciw postulatowi policentrycznego rozwoju regionu. W krajach zachodniej Europy celowym zabiegiem polityki przestrzennej jest umiejscawianie krajowych bądź regionalnych instytucji publicznych poza największymi ośrodkami na danym terytorium. W regionie aglomeracji staropolskiej predysponowane do przejęcia części funkcji regionalnych są miasta nad Kamienną, a w szczególności Skarżysko-Kamienna jako centralny węzeł komunikacyjny regionu.

 

> Metropolia Staropolska